توسعه میدان های مشترک با منابع مشترک؛ آیا صنعت نفت ایران احیا می شود؟


گروه اقتصادی انصاف نیوز: اگرچه به نظر می رسید خاورمیانه از نقش رهبری خود در بازار جهانی انرژی دست کشیده و در آستانه عقب نشینی قرار گرفته است، اما تحولات سیاسی ناشی از حمله روسیه به اوکراین، بازی را برای منطقه تغییر داد. عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، حتی بحرین و اکنون عراق، برخاسته از خاکستر جنگ و تروریسم، در تلاش هستند تا در معادلات آشفته بازار انرژی سهم و موقعیت بهتری را برای خود به دست آورند. بازیگر دوم ایران است که با وجود همه دشمنی‌ها، دخالت‌ها و رقابت‌ها، به دو دلیل. منابع انرژی عظیم و موقعیت جغرافیایی آن را نمی توان رد کرد. در این گزارش نگاهی به شرایط کنونی صنعت نفت و ایده هایی داشتیم که در صورت ادامه چنین شرایطی ما را در رقابت برای توسعه میادین مشترک نگه می دارد.

در اهمیت رشته

تحریم علاوه بر تمامی آثار مستقیم و غیرمستقیم خود، جذب سرمایه های خارجی به صنعت نفت ایران را تقریباً غیرممکن کرده است. کمبود سرمایه مستقیماً بر فناوری های استخراج و فرآوری تأثیر گذاشت. به عبارت دیگر، این صنعت متناسب با مصرف رشد نکرد و به همین دلیل بسیاری از چاه هایی که هنوز نیمه عمر خود را سپری نکرده بودند، به دلیل برداشت های بدون حفاظ، تعطیل شدند یا با کاهش شدید تولید مواجه شدند.

در این شرایط، همسایگان ما با اشاره به میادین مشترک نفت و گاز، درصدد تولید بیشتر از این میادین بودند. بزرگترین منبع گاز دنیا، پارس جنوبی برای ما و گنبد شمالی برای قطری ها، یکی از این میادین مشترک است که شدت رقابت آن شهرت جهانی دارد. معتبرترین شرکت های انرژی دنیا برای توسعه این حوزه به منطقه آمدند و البته در کنار قطر ایستادند. در اینجا شیب دوست قطری ها بود و به آنها کمک کرد تا هر چه ارزان تر برداشت کنند.

نمونه دیگر میدان نفت و گاز آرش است که ما با کویتی ها مشترک هستیم. فروردین ماه گذشته، رسانه ها از امضای تفاهم نامه ای بین عربستان و کویت برای همکاری و تسریع در بهره برداری از ذخایر این میدان خبر دادند. همکاری دو کشور بدون به رسمیت شناختن حقوق ایران، اعتراض وزارت امور خارجه را برانگیخت و چند حرکت دیپلماتیک به دنبال داشت.

بر اساس برآوردهای مختلف، کارشناسان بین ۲۰ تا ۳۰ میدان یا مخازن مشترک نفت و گاز را در زمین شناسایی کرده اند. مهمترین منابع هیدروکربوری ایران میادین نفتی اسفندیار، فروزان و فرزاد با عربستان سعودی، گنبدلی با ترکمنستان، نفت شهر یا نفتان، یادآوران – سندباد و آزادگان – مجنون با عراق است. میدان آزادگان – مجنون یکی از بزرگترین میدان های نفتی شناسایی شده در منطقه است که ما را در رقابت با عراق قرار می دهد.

ماجرای عجیب عراق

اقتصاد عراق در دهه ۱۹۹۰ پس از حمله صدام به کویت شروع به افول کرد. صنعت نفت کشور به عنوان شریان اقتصادی آن تا آن زمان تحت شدیدترین تحریم ها قرار داشت. قدرت های جهانی تنها زمانی با طرح نفت در برابر غذا موافقت کردند که متقاعد شدند که فروش نفت باعث تامین مالی دولت آن زمان کشور نمی شود. آن تحریم ها برداشته شد، اما دو دهه دیگر جنگ و ترور عملاً اقتصاد کشور را نابود کرد. با این حال، عراق روند بسیار آهسته اما مستمر اصلاحات اقتصادی را آغاز کرده است. سهام خود را از اوپک خارج کرد، اجازه سرمایه‌گذاری خارجی در صنایع استراتژیک خود از جمله نفت و گاز و پتروشیمی را داد، از طیف وسیعی از سرمایه‌گذاران، توسعه‌دهندگان و پیمانکاران (از شرکت‌های چینی و هندی گرفته تا غول‌های انرژی چندملیتی) استقبال کرد و گام‌هایی برای اصلاح بانکداری برداشت. بخش ، سیستم گمرکی و مالیاتی. به این ترتیب همزمان با آغاز روند اصلاح ساختارهای اقتصادی، درآمدهای ارزی عراق از صادرات نفت و گاز و مشتقات آن نیز افزایش چشمگیری یافت. این کشور تنها در نیمه اول سال جاری یعنی ۲۰۲۲ به ۶۰ میلیارد دلار درآمد رسیده است.

طبیعی است که چنین درآمد ارزی بالایی دست مسئولان همسایه غربی را برای توسعه میادین مشترک باز می کند و اگر چاره ای نباشد عرصه رقابت در اینجا بر ایران تنگ می شود.

ابتکاری که قابل تقدیر است

نزدیک به دو دهه است که همه دست اندرکاران صنعت نفت کشور اتفاق نظر دارند که اولویت اول هر اقدام توسعه ای در این حوزه بهبود عملکرد میادین مشترک نفت و گاز است. یکی از بزرگترین و جدیدترین اقدامات انجام شده در این زمینه، تشکیل کنسرسیوم ایرانی برای توسعه میدان نفتی آزادگان است.

وزیر نفت روز ۲۳ تیرماه در توییتر خود نوشت: برای اولین بار در تاریخ صنعت نفت ایران، طرحی یکپارچه برای توسعه میدان مشترک نفتی آزادگان با تامین مالی ۷ میلیارد دلاری از بانک‌های دولتی و خصوصی. ، هلدینگ های اقتصادی و صندوق توسعه ملی و با هدف افزایش تولید این میدان به ۵۷۰ هزار بشکه در روز وارد عمل می شود. در همان روز این تفاهم نامه با حضور رئیس جمهور امضا شد که اهمیت آن را نشان داد.

ابتکار وزارت نفت برای گردهمایی چند بانک خصوصی و دولتی، شرکت های فنی و مهندسی و صندوق توسعه ملی خطرات سرمایه گذاری در این حوزه را تا حد زیادی کاهش می دهد، امکان تامین مالی یک پروژه بزرگ نفتی را تضمین می کند و از جلوگیری از آن جلوگیری می کند. از دست رفتن سهم ایران، تفاهم نامه توسعه این میدان با منابع داخلی همین بس که میدان نفتی آزادگان-مگنون دهمین میدان نفتی بزرگ جهان در پرتال وزارت نفت ارائه شود.

حسن‌تاش می‌گوید کنسرسیوم ایرانی باید ابتدا یک میدان کوچک برای کسب تجربه توسعه دهد

نیاز به مراقبت و توجه دارد

یک کارشناس برجسته صنعت نفت در گفت و گو با خبرنگار انصاف نیوز با تقدیر از اقدام اخیر وزارت نفت گفت: این ایده چند سال پیش برای تجمیع منابع بانک ها و سرمایه گذاری در حوزه تولید یا ارتقای بهره وری مطرح شد. . ، که متاسفانه با استقبال خوبی مواجه نشد.

سید غلامحسن حسن تاش ادامه داد: توسعه صنعت بالادستی نفت معمولا نیازمند سرمایه های کلان است اما راه سرمایه خارجی به دلیل تحریم ها مسدود است و نهادهای مالی و بانک های داخلی خودشان قادر به تامین آن نیستند. بنابراین ایجاد کنسرسیومی متشکل از بانک ها و توسعه دهندگان می تواند بن بست سرمایه گذاری در صنعت نفت کشور را بشکند.

حسن تاش نفس تشکیل کنسرسیومی از بانک ها برای توسعه میادین نفتی را اقدامی قابل تقدیر دانست و افزود: این اقدام برای اولین بار در ایران انجام می شود، بنابراین پیشنهاد می کنم با توسعه یک میدان نفتی کوچک شروع شود.

وی افزود: البته مقیاس عملیات در یک حوزه کوچک کمتر است، بنابراین ثبت روش ها، تدوین آیین نامه ها و دستورالعمل ها آسان تر است و مستندسازی، تنگناها و چالش ها بهتر و سریعتر شناسایی و حل می شود و احتمال موفقیت بالاتر در نتیجه اعتماد به نفس و تمایل شریک به ادامه افزایش می یابد، اما در یک میدان بزرگ، احتمال شکست بیشتر است و طرحی که در مرحله اول شکست بخورد، محبوب نخواهد بود.

حسنتاش گفت: میدان نفتی آزادگان یکی از بزرگترین میادین نفتی جهان است و توسعه آن منابع مالی بسیار بالایی را می طلبد. بنابراین مکان چندان مناسبی برای اولین تجربه ما در استفاده از منابع مشترک داخلی به نظر نمی رسد.

انتهای پیام